De Waterbergende Weg: van straat naar klimaatsysteem

De Waterbergende Weg is geen los ontwerpidee, maar een onderzoeks- en praktijkprogramma dat laat zien hoe straten structureel kunnen bijdragen aan klimaatadaptatie. Niet door water sneller af te voeren, maar door het lokaal te bergen, te vertragen en gecontroleerd te infiltreren. Dat klinkt logisch, maar blijkt in de praktijk allesbehalve eenvoudig.

Binnen dit programma is onderzocht hoe waterbergende wegen technisch functioneren, waar ze ruimtelijk toepasbaar zijn en onder welke voorwaarden opschaling realistisch is. Daarbij is bewust gekeken voorbij losse pilots en voorbeeldprojecten. De centrale vraag is niet óf het kan, maar waar, wanneer en waarom het wel of juist niet werkt.

Het onderzoek bestaat uit meerdere samenhangende onderdelen. In de praktijk zijn op tientallen locaties full-scale infiltratietesten uitgevoerd om de hydraulische capaciteit van verschillende wegopbouwen te meten. Deze metingen laten zien hoe groot de verschillen zijn tussen systemen, materialen en ondergrond, maar ook hoe sterk beheer, verzadiging en seizoenseffecten de werking beïnvloeden. Dat maakt duidelijk dat “infiltrerend” geen vast gegeven is, maar een prestatie die onderhoud en ontwerp vraagt.

Parallel daaraan is gekeken naar de stedelijke opschaalbaarheid van waterbergende maatregelen. Met behulp van ruimtelijke data over functie, verharding en grondwater zijn potentiekaarten ontwikkeld die inzicht geven in waar waterbergende wegen kansrijk zijn binnen bestaande steden. Niet elke straat is geschikt. Grondwaterstanden, ontwateringsrichtlijnen, verkeersfunctie en ondergrondse druk blijken bepalend. Deze analyse maakt zichtbaar dat beleidskeuzes, zoals het hanteren van strikte ontwateringsdieptes, directe gevolgen hebben voor wat wel en niet mogelijk is.

Daarnaast zijn praktijkprojecten geanalyseerd waarin waterbergende wegen daadwerkelijk zijn aangelegd, zoals in Purmerend en Blaricum. Deze cases laten zien dat techniek slechts één kant van het verhaal is. Samenwerking in bouwteams, timing met rioolvervanging, betrokkenheid van bewoners en ruimte voor aanpassing tijdens het proces blijken minstens zo belangrijk. Waar partijen vroeg samenwerken, ontstaan betere ontwerpen en minder faalkosten. Waar dat niet gebeurt, sneuvelen ambities vaak alsnog.

De documenten binnen De Waterbergende Weg bieden daarmee geen blauwdruk, maar een realistisch kader. Ze maken inzichtelijk welke ontwerpkeuzes effect hebben, welke randvoorwaarden vaak worden onderschat en waar beleid, techniek en uitvoering elkaar raken of juist blokkeren. Dat helpt om waterberging in straten niet als extraatje te behandelen, maar als integraal onderdeel van gebiedsontwikkeling en beheer.

Het uiteindelijke doel is om professionals beter toe te rusten voor de keuzes die voor hen liggen. Niet door alles dicht te regelen, maar door transparant te maken welke opties er zijn, welke risico’s daarbij horen en waar opschaling daadwerkelijk haalbaar is. Alleen zo kan de straat uitgroeien tot een volwaardig onderdeel van het stedelijk watersysteem.